by Rura karbowana ze stali nierdzewnej pozwala szybko i bez lutowania podłączyć grzejnik, podgrzewacz, kocioł czy pompę ciepła, a dzięki elastyczności łatwo omija przeszkody na trasie instalacji. Żeby takie połączenie było szczelne i trwałe, trzeba dobrać odpowiedni materiał, średnicę i ciśnienie robocze, a potem prawidłowo przygotować końcówki i dobrać uszczelki. W tym poradniku krok po kroku przechodzimy przez dobór rury, montaż złączek i próbę szczelności.
Jaki materiał rury karbowanej wybrać do wody i gazu?
Rury karbowane do instalacji wodnych, grzewczych i solarnych wykonuje się najczęściej ze stali nierdzewnej austenitycznej AISI 316 lub jej niskowęglowej odmiany AISI 316L. Dodatek molibdenu zwiększa odporność tej stali na korozję, w tym korozję wżerową, dlatego rura karbowana ze stali AISI 316 sprawdza się w wodzie pitnej, w obiegach CO i w instalacjach z płynem glikolowym. Rury karbowane Agaflex dostępne w Woda i Ciepło wykonane są ze stali AISI 316 i mają atest higieniczny PZH, który dopuszcza je do stosowania w instalacjach wody pitnej.
Do gazu nie wystarczy jednak sam dobry gatunek stali. W instalacjach gazowych stosuje się wyłącznie przewody przeznaczone i dopuszczone do przesyłu gazu, zwykle z żółtą powłoką ochronną i odpowiednimi oznaczeniami na rurze, a połączenie musi wykonać instalator z uprawnieniami gazowymi. Rury przeznaczonej do wody nie należy wykorzystywać w instalacji gazowej, nawet jeśli wygląda podobnie.
Jak dobrać średnicę nominalną DN i parametry rury?
Najważniejszym parametrem jest średnica nominalna DN, którą dobiera się do przyłączy urządzenia i wymaganego przepływu. W instalacjach domowych najczęściej stosuje się rury od DN12 (3/8″) do DN25 (1″). Mniejsze średnice, na przykład DN12 i DN16 (1/2″), sprawdzają się przy podłączeniu grzejników i podejściach wodnych, a DN20 (3/4″) i DN25 przy podłączeniu kotłów, pomp ciepła czy głównych pionów. Zbyt mała średnica powoduje spadek ciśnienia i dławienie przepływu.
Przy wyborze rury sprawdź też dopuszczalne ciśnienie robocze i zakres temperatur. Rury karbowane Agaflex 1/2″ i 3/4″ mają ciśnienie robocze 10 bar, a większe średnice, na przykład 1 1/4″, są przeznaczone do niższego ciśnienia, dlatego zawsze porównaj parametry rury z warunkami pracy instalacji. Z uszczelkami klingierytowymi rury pracują w zakresie od -50°C do +150°C. Ważny jest również minimalny promień gięcia, który dla DN16 wynosi 25 mm. Rura w zwojach o długości 5 m, 30 m lub 50 m pozwala dopasować odcinek do trasy i ograniczyć liczbę połączeń.
Jak dobrać elastyczną rurę karbowaną krok po kroku?
Dobór rury najlepiej przeprowadzić w stałej kolejności, bo każdy kolejny parametr zależy od poprzedniego:
ustal medium, czyli wodę pitną, wodę grzewczą, płyn glikolowy lub gaz, i sprawdź, czy rura ma odpowiednie dopuszczenie,
dobierz średnicę DN do przyłączy urządzenia i wymaganego przepływu,
sprawdź ciśnienie robocze i zakres temperatur rury na tle parametrów instalacji,
zmierz trasę i dodaj zapas na łuki oraz przygotowanie końcówek,
zaplanuj łuki tak, aby nie przekroczyć minimalnego promienia gięcia,
dobierz nakrętki, uszczelki i narzędzia do formowania końcówek do wybranej średnicy.
Rury, złączki i akcesoria do montażu warto kupić w jednym systemie, bo elementy jednego producenta są do siebie dopasowane wymiarowo. Woda i Ciepło to sklep hydrauliczny, w którym znajdziesz rury karbowane Agaflex oraz prasy, tuleje, pierścienie, uszczelki i uchwyty do ich montażu. Pamiętaj też, że zbyt ostre załamanie rury może trwale osłabić karby i doprowadzić do pęknięcia, dlatego łuki prowadź płynnie.
Jak prawidłowo obciąć i zarobić końcówki rury karbowanej?
Rurę tnie się prostopadle, dokładnie w zagłębieniu karbu, najlepiej obcinakiem rolkowym. Daje on równą krawędź i nie odkształca rury, czego nie zapewni piła. Po cięciu usuń ostry nadmiar materiału i otulinę z odcinka, który będzie formowany.
Przed formowaniem końcówki nasuń na rurę nakrętkę. To najczęstszy błąd przy montażu, bo po uformowaniu końcówki nakrętki nie da się już założyć. Następnie za pomocą prasy ręcznej lub hydraulicznej spęcz pierwsze karby, zwykle dwa lub trzy, tak aby powstała płaska, szeroka przylga. To na niej oprze się uszczelka, dlatego powierzchnia musi być równa i bez pęknięć.
Jakie złączki i uszczelnienia zapewniają szczelność połączenia?
Rury karbowane łączy się najczęściej za pomocą nakrętek, które dociskają uformowaną przylgę przez uszczelkę do złączki z gwintem. Nakrętki i złączki wykonuje się zwykle z mosiądzu lub stali nierdzewnej. Do rur karbowanych dostępne są także złączki zaciskowe i przejściówki na inne systemy, na przykład na rury stalowe, miedziane czy PEX. Ich rodzaj dobiera się do sposobu montażu i rodzaju instalacji, z którą łączysz rurę.
O szczelności decyduje uszczelka dobrana do medium i temperatury. W instalacjach CO i solarnych stosuje się zwykle uszczelki klingierytowe, odporne na wysoką temperaturę. W instalacjach wody użytkowej sprawdzają się uszczelki z EPDM. W instalacjach gazowych używa się wyłącznie uszczelek dopuszczonych do gazu, zalecanych przez producenta systemu. Najbezpieczniej stosować komponenty jednego systemu, bo wymiary przylgi, uszczelki i nakrętki są wtedy do siebie dopasowane.
Jak bezpiecznie wykonać montaż i próbę szczelności?
Podczas dokręcania połączenia używaj dwóch kluczy. Jednym przytrzymuj złączkę, a drugim dokręcaj nakrętkę. Dzięki temu nie skręcisz rury i nie przeniesiesz naprężeń na wcześniej wykonane połączenia. Nakrętkę dokręcaj z siłą zalecaną przez producenta systemu, bo zbyt słabe dokręcenie grozi wyciekiem, a zbyt mocne może uszkodzić uszczelkę lub przylgę.
Przed uruchomieniem instalacji sprawdź jej szczelność. Instalację wodną poddaje się próbie ciśnieniowej, a następnie kontroluje wszystkie połączenia pod kątem wycieków. Szczelność instalacji gazowej sprawdza instalator z uprawnieniami gazowymi, zgodnie z obowiązującymi procedurami, wykorzystując między innymi detektor gazu lub preparat do wykrywania nieszczelności. Po próbie dokładnie obejrzyj wszystkie połączenia, bo wykrycie usterki przed zakryciem instalacji jest dużo tańsze niż późniejsza naprawa.
Partnerem materiału jest sklep wodaicieplo.pl, specjalizujący się w dostarczaniu niezawodnych rozwiązań z zakresu techniki sanitarnej i instalacyjnej. Szeroki asortyment sprawdzonych komponentów pozwala na budowę bezpiecznych i trwałych systemów wodnych w każdym obiekcie.
