by Dobór odpowiednich blachowkrętów wpływa na szczelność pokrycia dachowego, odporność na obciążenia oraz trwałość całej konstrukcji. Znaczenie ma nie tylko rodzaj wkrętu, ale również jego długość, średnica, powłoka antykorozyjna i sposób montażu. Poniżej wyjaśniamy, jak dopasować blachowkręty do rodzaju pokrycia i uniknąć najczęstszych błędów podczas mocowania blachy trapezowej oraz blachodachówki.
Wybór odpowiednich wkrętów do blachy
Dobór blachowkrętów powinien być dopasowany do rodzaju podłoża, grubości blachy oraz warunków eksploatacji pokrycia dachowego. Nieprawidłowo dobrane mocowanie może prowadzić do rozszczelnienia połaci, luzowania połączeń i przyspieszonej korozji.
Podczas montażu blachy trapezowej lub blachodachówki najczęściej stosuje się blachowkręty samowiercące. Końcówka wiercąca umożliwia wykonanie otworu bez wcześniejszego nawiercania, co usprawnia pracę i ogranicza ryzyko uszkodzenia powłoki ochronnej arkusza. Znaczenie ma również rodzaj gwintu. Inny skok stosuje się do konstrukcji drewnianych, a inny do profili stalowych.
Przy pokryciach dachowych standardem są wkręty wyposażone w podkładkę z uszczelką EPDM. Materiał ten zachowuje elastyczność przy zmiennych temperaturach i ogranicza przedostawanie się wilgoci do miejsca mocowania. Zbyt twarde lub niskiej jakości uszczelki szybko tracą szczelność, szczególnie na dachach narażonych na intensywne promieniowanie UV.
Istotna pozostaje także odporność antykorozyjna. Blachowkręty ze stali ocynkowanej lub z dodatkowymi powłokami ochronnymi lepiej sprawdzają się w środowisku o podwyższonej wilgotności. Dotyczy to między innymi obiektów przemysłowych, hal magazynowych i budynków gospodarczych. Firmy specjalizujące się w elementach złącznych, takie jak Marcopol Sp. z o.o. Producent Śrub, zwracają uwagę, że dobór parametrów mocowania powinien uwzględniać zarówno typ pokrycia, jak i konstrukcję nośną.
Rodzaje wkrętów do blachy
Rodzaj blachowkrętu należy dopasować do sposobu montażu oraz materiału konstrukcyjnego. Różnice pomiędzy poszczególnymi typami dotyczą budowy gwintu, końcówki wiercącej, kształtu łba i odporności na obciążenia.
Najczęściej stosowane są blachowkręty samowiercące przeznaczone do montażu blach do stali lub aluminium. Końcówka wiertła umożliwia przewiercenie cienkościennych profili bez uszkadzania materiału. Takie rozwiązanie przyspiesza montaż dużych powierzchni dachowych i elewacyjnych.
Do konstrukcji drewnianych wykorzystuje się głównie wkręty farmerskie. Charakteryzują się agresywniejszym gwintem, który skutecznie zakotwicza się w drewnie i ogranicza ryzyko poluzowania połączenia pod wpływem pracy więźby dachowej. Wkręty dachowe tego typu posiadają łeb sześciokątny umożliwiający stabilne dokręcanie z użyciem wkrętarki wyposażonej w nasadkę magnetyczną.
W przypadku obiektów narażonych na działanie wilgoci lub agresywnego środowiska stosuje się blachowkręty z dodatkowymi zabezpieczeniami:
ocynk galwaniczny,
powłoki organiczne,
stal nierdzewną,
powłoki lakierowane dopasowane kolorystycznie do pokrycia.
Znaczenie ma również średnica wkrętu. Zbyt cienki element może nie przenosić odpowiednich obciążeń ssących od wiatru, natomiast zbyt duża średnica zwiększa ryzyko deformacji blachy podczas montażu. W dachach z blachy trapezowej najczęściej stosuje się średnice od 4,8 mm do 6,3 mm, zależnie od rodzaju podłoża i strefy obciążenia wiatrem.
Jak wybrać odpowiednie wkręty do blachy?
Dobór wkrętów powinien uwzględniać rodzaj konstrukcji, grubość mocowanego materiału oraz przewidywane obciążenia eksploatacyjne. Parametry techniczne mają bezpośredni wpływ na szczelność i trwałość połączenia.
Pierwszym krokiem jest określenie podłoża. Wkręty do drewna posiadają inny gwint niż modele przeznaczone do konstrukcji stalowych. Nieprawidłowe dopasowanie może powodować słabe zakotwienie lub uszkodzenie materiału nośnego. Przy profilach stalowych należy dodatkowo sprawdzić maksymalną zdolność przewiercania określaną przez producenta.
Istotna pozostaje długość robocza wkrętu. Po zamontowaniu gwint powinien przejść przez całą blachę i odpowiednio zagłębić się w konstrukcji. Zbyt płytkie osadzenie obniża odporność na drgania oraz siły ssące występujące podczas silnego wiatru.
Podczas wyboru warto zwrócić uwagę na:
klasę odporności antykorozyjnej,
rodzaj podkładki uszczelniającej,
zgodność z normami budowlanymi,
typ łba dopasowany do narzędzia montażowego,
jakość powłoki ochronnej.
Znaczenie ma również prawidłowe rozmieszczenie mocowań. Zbyt mała liczba wkrętów może prowadzić do pracy arkuszy blachy i rozszczelnienia połaci dachowej. W strefach narożnych i krawędziowych dachów stosuje się zwykle większą liczbę punktów mocowania ze względu na wyższe obciążenia wiatrem.
Długość wkrętu a grubość blachy
Długość blachowkrętu musi być dopasowana zarówno do grubości blachy, jak i rodzaju konstrukcji nośnej. Nieprawidłowo dobrany wymiar obniża nośność połączenia i może powodować odkształcenia pokrycia.
Przyjmuje się, że po przejściu przez arkusz blachy oraz podkładkę uszczelniającą gwint powinien zostać zakotwiony w podłożu na minimum trzy pełne zwoje. Taki zakres zapewnia stabilne mocowanie oraz odporność na drgania i obciążenia dynamiczne.
W przypadku konstrukcji stalowych należy uwzględnić:
grubość profilu,
zdolność wiercenia końcówki samowiercącej,
średnicę wkrętu,
rodzaj gwintu.
Do cienkich profili stalowych stosuje się zwykle krótsze wkręty samowiercące. Przy mocowaniu przez warstwę termoizolacji konieczne są znacznie dłuższe elementy umożliwiające prawidłowe zakotwienie w konstrukcji nośnej.
Przy dachach opartych na drewnianej więźbie często wykorzystuje się wkręty farmerskie o długości od 35 mm do 80 mm. Ostateczny dobór zależy od wysokości przetłoczenia blachy oraz rodzaju łaty dachowej. Zbyt długi wkręt może prowadzić do uszkodzeń od spodu konstrukcji lub utrudniać estetyczne wykończenie.
Duże znaczenie ma również sposób dokręcania. Nadmierna siła powoduje zgniecenie podkładki EPDM i utratę szczelności połączenia. Zbyt słabe dokręcenie zwiększa ryzyko podciekania wody i luzowania elementu podczas eksploatacji dachu.
Mocowanie blachy trapezowej do konstrukcji
Prawidłowy montaż blachy trapezowej wymaga zachowania odpowiedniego rozstawu mocowań oraz poprawnego osadzenia blachowkrętów. Błędy wykonawcze często prowadzą do przecieków i deformacji arkuszy już po kilku sezonach użytkowania.
Blachę trapezową mocuje się najczęściej w dolnej części przetłoczenia, gdzie materiał przylega bezpośrednio do konstrukcji nośnej. Takie rozwiązanie ogranicza naprężenia oraz poprawia odporność pokrycia na działanie wiatru. Wyjątek stanowią niektóre systemy elewacyjne, w których producenci dopuszczają mocowanie w górnej fali.
Podczas montażu należy zwrócić uwagę na:
zachowanie prostoliniowego układu wkrętów,
odpowiedni moment dokręcania,
rozstaw mocowań zgodny z dokumentacją techniczną,
prawidłowe wykonanie zakładów poprzecznych i podłużnych.
Wkręty powinny być osadzane prostopadle do powierzchni blachy. Nawet niewielkie odchylenie może powodować nierównomierny docisk uszczelki EPDM i powstawanie nieszczelności. Do montażu zaleca się używanie wkrętarek z regulacją momentu obrotowego, co pozwala ograniczyć ryzyko uszkodzenia powłoki ochronnej.
Znaczenie ma również rozmieszczenie punktów mocowania względem stref obciążenia dachu. Przy okapach, kalenicach oraz narożnikach stosuje się większą liczbę wkrętów niż w środkowej części połaci. Takie rozwiązanie zwiększa odporność pokrycia na podrywanie przez wiatr i poprawia stabilność całej konstrukcji dachowej.
